Chuyện chửi bậy trong dự án


Chuyện mà tôi thấy thú vị nhất ở các Project Manager, đặc biệt là các PM lớn tuổi là Chửi. “Không có việc gì cũng phải chửi” – ông anh đầu tiên hướng dẫn tôi vào con đường này vừa cười vừa kể vụ này khi hai anh em đang tếu táo giữa đủ thứ việc. Tuy nhiên, lý do khiến anh, thực ra là nhiều PM hay chửi luôn mồm đó là để… lên tinh thần cho các thành viên trong team. Nghe thì có vẻ khó hiểu đấy. Đây là lí do.

Chắc nhiều bạn cũng biết cái cảm giác bắt đầu phóng từ 80 cây một giờ trở lên rồi. Chính là cái lúc gió xé ào ào hai bên tai còn đầu thì phải tập trung cao độ, adrenaline bơm đầy trong huyết quản để sẵn sàng xử lý các tình huống chớp nhoáng. Dự án nếu vào lúc sắp đến deadline cũng khiến cái đầu của các PM và developer lẫn các team member khác rơi vào tình trạng tương tự. Đùng một cái customer gửi vài CR và yêu cầu phải thực hiện ngay, đập bỏ đi một cơ số module đã mất công phát triển cả mấy tháng qua, rồi còn nhiều kiểu yêu sách khác nhau. Hay dự án còn cách mốc release lên PROD một tuần nữa, mà vẫn còn ngổn ngang bao nhiêu hạng mục, bug cẫn đang đỏ lòm trên board, chưa chức năng nào chạy full được flow, mà toàn lỗi "cháy nhà chết người". Ngày xưa người ta từng nói đùa là đầu óc đàn ông không hoạt động đa nhiệm được, làm cái gì tập trung thì giỏi thôi. Các bạn hãy cứ nhìn một dev trong cái khoảnh khắc giáp deadline là thấy ngay. Loại nào có cái đầu lạnh, loại nào vã mồ hôi ra như tắm, chân tay bủn rủn. Tất cả bản lĩnh thể hiện hết ra trong những tình huống như thế.

Lúc đấy không phải chốn để người ta ôm ấp, thơm má nhau, bảo ban rằng lần sau hãy làm tốt hơn, cứ để mặc kệ lão khách béo bên kia chờ thêm hai tuần nữa, tao và mày có thể ra đằng sau hút điếu thuốc chờ thằng tester check lại requirement rồi sửa lại cũng được, vân vân, bá vai, nắm tay… gì gì đấy. Đủ các hành động tình cảm mà các bạn có thể tưởng tượng ra. Ở cái lúc này bạn có thể ăn đấm nếu lóng ngóng làm hỏng cả một dây chuyền của toàn những con người đang hoạt động với thể chất của những vận động viên được rèn luyện sức bền. Đến cái đầu cũng phải bền.

Hồi tôi còn đi học, tôi hay thấy các công ty tuyển dụng thường có một dòng trong JD của dev: “Có khả năng làm việc trong môi trường sức ép”. Thực ra thứ để bạn có thể đủ tiêu chuẩn qua cửa phần này không phải là ‘chịu đựng sức ép’ mà là ‘đủ cứng để không nhìn thấy sức ép’. Hãy cứ thử tưởng tượng thế này. Dự án đang chuẩn bị final demo, bạn phải hoàn thành mấy task liền đang treo trên Scrum board, mỗi task đều đã trễ deadline dự kiến, mấy ông dev bên cạnh cũng căng như dây đàn hệt như bạn, bạn đang điên tiết vì có cu dev code chậm làm chưa có lib sẵn sàng để mình code tiếp , hối hả check từng đầu checklist khi UT, kiểm tra từng điều kiện if-else một khi debug trong tiếng réo của PM rằng khách đang bắt đầu sốt ruột rồi. Hôm sau sau khi bạn demo app, một vài lỗi phát sinh làm khách hàng không chấp nhận được. Và PM khi về họp team bắt đầu rủa xả như điên bằng đủ thứ tiếng, với đủ thứ phụ khoa văng vào mặt bạn khiến bạn muốn cầm nguyên cái ghế mà vả lật mặt hắn sang một bên.



“Mày code như shit ấy, đéo thể nào mà ngửi nổi” – Câu nói này có lẽ sẽ khiến ai đó điên tiết "lật bàn" rồi tìm cách out khỏi dự án hoặc không bao giờ trở lại được. Nhưng khi ấy, đám còn lại vẫn đang cặm cụi code tiếp, có người sẽ phải xắn tay áo nhảy vào đỡ luôn phần việc của gã vừa gào lên, chửi tục bằng đủ thứ tiếng và đạp cửa ra đi. Bên kia, khách vẫn đang chờ sản phẩm hoàn thành. Bạn nghĩ rằng mình không phải loại ba đầu sáu tay. Đồng ý. Nhưng ở kia vẫn luôn có những gã hai tay như bạn nhưng đang làm việc với tốc độ và sự tập trung gấp ba.

Trong dự án người ta phải chửi để xả stress. Văng tục vốn là một biểu hiện rất bình thường của con người để hạ cơn tức đang sôi sùng sục, đỏ lừ như bếp lò trong đầu mình. Ở những chốn căng thẳng, bạn đều có thể tìm thấy những gã luôn mồm chửi và những kẻ mang cái đầu lạnh toát. Những kẻ có cái đầu lạnh nhưng miệng phun lửa thường là mấy gã PM. Họ  nhiều khi phải chửi thường xuyên để cả team giữ một nhịp sức ép tương đối trong suốt quá trình làm việc. Giống như vai trò của tay trống trong một ban nhạc vậy. Tiếp đó, dev của bạn cần phải ăn chửi liên tục để không rảnh rỗi chậm chạp và luôn sẵn sàng cho những thay đổi bất ngờ có thể xảy đến làm dự án thất bại.


Tất cả những thứ sức ép như vậy đều là cần thiết bởi vì khách hàng không hề quan tâm rằng ai là kẻ quên try-catch để website bị bắn ra lỗi, ai là thằng code đoạn scripts hơi quá deadline, gã nào chỉnh màu CSS hơi quá tay trên website của họ. Thứ họ biết duy nhất là công ty và dự án này có thành công hay không. Thế nên một dự án nhỏ nhỏ tầm năm đến bảy người thực ra đang đại diện cho cả một uy tín rất lớn. Vấn đề không phải những gã trẻ tuổi cho rằng thế nào là đúng, vấn đề là có ai đủ bản lĩnh để mọi người làm tốt vai trò của mình trong cả một bộ máy lớn như thế. Dự án kiểu này rất khác các công việc bạn làm hồi sinh viên. Khi làm sinh viên, bạn có thể ung dung đủng đỉnh cả một vài buổi để nghiên cứu đoạn code, ở đây, giữa không khí căng thẳng như địa ngục, bên cạnh là deadline đang dí và giữa rất nhiều con người đang đổ mồ hôi khác, bạn không được phép lơ là. Công việc này cũng chẳng phải môi trường đặc biệt gì lắm, chỉ đơn giản là nó đòi hỏi rất cao và nếu muốn tiến xa, bạn phải sẵn sàng vượt qua chính mình.

Đôi khi chuyện chửi lại là một phương pháp thử lửa. Có nhiều công ty không bao giờ đuổi việc, chỉ toàn có người ta hay tự nghỉ. Khi PM thấy gã nào đó không đủ sức làm việc thì sẽ đặt nhiều sức ép hơn xem hắn có tiến bộ được không. Công ty cần những con người kiên cường nhất. Nếu hắn không chịu nổi thì tiếp tục gia tăng sức ép cho hắn tự nghỉ. Ngay sau khi ai đấy không chịu nổi phải tự ra đi, có thể đâu đó đang có người gọi điện để dự án lại có một gã mới vào thử lửa chính mình. Kỷ luật làm nên sức mạnh của một tập thể. Yêu thương là chuyện của người với người. nhiều khi bạn không có nhiều thời gian để tâm tình với khách hàng rằng “Hãy dùng đi mà, ông không thấy mọi người vất vả hay sao?”.

Nghe cũng giống chuyện ngày xưa quân ta ra trận thì đi thành một nhóm hai người. Người cầm súng ngã trước thì người đi sau mang theo một băng đạn tiếp tục cầm súng xông lên. Khắc nghiệt thật đấy. Nhưng thực sự thì những kỳ công chẳng bao giờ được lập bởi những kẻ ngồi mát đòi ăn bát vàng cả.

Comments